Εξάλλου, σαν αναλύουμε τα δεινά της τωρινής οικονομικής οργάνωσης ξεκρίνουμε –κι ο εργατικός το ξέρει πολύ καλά– πως η ουσιαστική της βάση είναι στην καταναγκαστική για τον εργατικό ανάγκη να πουλήσει τη δύναμή του εργασίας. Μην έχοντας πώς να ζήσει για δεκαπέντε καν ημέρες, περιορισμένος από το Κράτος μέσα στην αδυναμία του να χρησιμοποιήσει τις δύναμές του δίχως να τις πουλήσει σε κάποιον, ο εργατικός πουλιέται σε κείνον που υπόσχεται να του δώσει δουλειά· παρατιέται από τα κέρδη που θα μπόρειε να του φέρ’ η δουλειά του, αφήνει στ’ αφεντικό τη μερίδα του λέοντος από τα προϊόντα που θα φτιάσει, απαρνιέται ως και την ίδια του την ελευθερία, κάνει παραίτηση από το δικαίωμα του να εισακούεται η γνώμη του για τη χρησιμότητα εκείνου που αυτός θα παράγει και για τον τρόπο που θα το παράγει.
Η συσσώρευση του κεφαλαίου προκύπτει έτσι όχι από την ιδιότητά του ν’ απορροφάει το υπερτίμημα, αλλ’ από την ανάγκη που βρίσκεται ο εργατικός να πουλήσει τη δουλευτική του δύναμη, –έχοντας ο πουλητής αυτός από πριν τη βεβαιότητα πως δεν θα πάρει ολάκερο εκείνο που παράγει η δύναμη αυτή, πως θα ζημιωθεί στα συμφέροντά του, πως θα γίνει ο υφιστάμενος του αγοραστή. Χωρίς αυτή την προϋπόθεση, ο κεφαλαιούχος ποτέ δεν θα ζητούσε να την αγοράσει. Κι από τούτο προκύπτει πως, για ν’ αλλάξει το σύστημα, πρέπει να χτυπηθεί στην ουσιαστική του βάση, στην αιτία του –στην αγορά και στην πούληση. Όχι στ’ αποτελέσματά του, τον κεφαλαιϊσμό (καπιταλισμό).

Πιοτρ Κροπότκιν (Pyotr Kropotkin)
Η Αναρχία
Ηριδανός, σελίδα 69